Minder studenten, andere skills: hoe AI het IT-onderwijs verandert

Gepubliceerd op 2026-11-07 door William Visterin

“De discussie is niet zozeer of artificiële intelligentie programmeurs zal vervangen, maar welke programmeurs straks het verschil zullen maken.”

Heeft het nog zin om IT te studeren wanneer artificiële intelligentie steeds meer programmeerwerk overneemt? Die vraag houdt jongeren en
hun ouders bezig. Verschillende Vlaamse hogescholen zien hun inschrijvingen dalen, vooral in softwareontwikkeling. Tegelijk groeit de
belangstelling voor cybersecurity en cloud, terwijl de rol van de IT’er ingrijpend verandert. “Minder zelf typen, meer nakijken en beslissen.”

1. Minder studenten, andere richtingen

De opmars van AI leidt tot onzekerheid bij toekomstige IT-studenten. Waarom nog leren programmeren als AI in enkele seconden code kan genereren? Het is een vraag die hogescholen steeds vaker horen tijdens infodagen en inschrijvingsmomenten.

Die onzekerheid lijkt zich ook te vertalen in de instroomcijfers voor het academiejaar 2026-2027. Verschillende Vlaamse hogescholen zien hun IT-opleidingen minder studenten aantrekken, al zijn er aanzienlijke verschillen tussen instellingen en specialisaties.

Bij AP Hogeschool daalt de instroom in het graduaat Programmeren, terwijl de bachelor Toegepaste Informatica na een eerdere terugval stabiel blijft. Hogeschool PXL ziet minder inschrijvingen bij zowel de bachelors als de graduaten. Ook Howest en Karel de Grote Hogeschool (KdG) signaleren dalingen. Aan KU Leuven merken de programmacoördinatoren van Handelsingenieur in de Beleidsinformatica een terugval, al gaat het om een kleine opleiding waarin de cijfers sterk kunnen schommelen.

Het beeld is echter niet overal negatief. HOGENT groeit tegen de algemene trend in, met meer studenten in de bachelor Toegepaste Informatica en de graduaten Programmeren en Systeem- en Netwerkbeheer.

Cybersecurity wint terrein

Opvallender dan de algemene terugval is misschien de verschuiving tussen specialisaties. Softwareontwikkeling verliest terrein, terwijl cybersecurity en cloud aan populariteit winnen.

Bij AP was Software twee à drie jaar geleden nog het grootste bachelortraject binnen IT, met 120 eerstejaarsstudenten. Vandaag is Cybersecurity and Cloud het grootste traject. Ook Howest, KdG en PXL merken dat studenten vaker voor cybersecurity en infrastructuur kiezen. Bij PXL groeit bovendien de instroom in gespecialiseerde postgraduaten, mede dankzij nieuw aanbod rond cybersecurity.

Beeldvorming

Volgens Kelly Casal Mosteiro, opleidingshoofd bij AP, speelt de beeldvorming rond AI een belangrijke rol. Tijdens infodagen vragen ouders en kandidaat-studenten geregeld of IT studeren nog wel zin heeft. Vooral berichten dat AI programmeerwerk overneemt, doen vragen rijzen over de werkzekerheid.

Toch is het moeilijk om de dalende inschrijvingen uitsluitend aan AI toe te schrijven. “Of AI rechtstreeks verantwoordelijk is voor de dalende instroom, kunnen we niet met zekerheid zeggen”, benadrukt Tristan Fransen, departementshoofd PXL-Digital.

Bij KU Leuven merken programmacoördinatoren Irene Vanderfeesten en Johannes De Smedt bovendien dat toekomstige studenten informatica vaak vereenzelvigen met programmeren. Terwijl IT veel breder is dan dat. De universiteit wil daarom duidelijker communiceren over de inhoud en toekomstmogelijkheden van haar opleidingen.

2. Waarom een IT-diploma nog altijd een slimme keuze is

De onzekerheid bij studenten staat in contrast met de boodschap vanuit de onderwijsinstellingen: IT-professionals blijven nodig, maar hun rol verandert fundamenteel.

AI kan steeds meer taken ondersteunen of automatiseren. Het schrijven van code, het genereren van tests en het documenteren van software gaan vandaag veel sneller. Maar daarmee is een werkende toepassing nog geen betrouwbare oplossing voor een organisatie.

“De job ondergaat wel de grootste verschuiving sinds het vak bestaat: minder zelf typen, meer nakijken en beslissen”, zegt Bart Vochten, docent en coördinator Software Engineering bij KdG.

Volgens hem wordt het steeds belangrijker om het grotere geheel te begrijpen. Een ontwikkelaar moet niet alleen software kunnen bouwen, maar ook weten hoe systemen samenwerken en welke bedrijfsprocessen ze ondersteunen. Vochten geeft een concreet voorbeeld. Een AI-agent kan relatief eenvoudig een webshop koppelen aan een ERP-systeem. Maar die agent weet niet noodzakelijk dat het magazijn de retourzendingen al jaren in een apart Excel-bestand bijhoudt. Wie zulke processen begrijpt en kan vertalen naar een goed werkend systeem, wordt volgens hem juist waardevoller.

Meer dan code schrijven

Die bredere kijk is ook de kern van de opleiding Handelsingenieur in de Beleidsinformatica aan KU Leuven. Daar draait IT niet uitsluitend om programmeren, maar ook om het ontwerpen van systemen, het analyseren van processen en het samenbrengen van verschillende belanghebbenden.

Vanderfeesten en De Smedt van KU Leuven verwijzen daarbij naar de drie pijlers waarop informatiesystemen steunen: mensen, processen en technologie. Vooral de menselijke component blijft essentieel, ook wanneer AI steeds meer technische taken kan uitvoeren.

Ook Gene Vangampelaere, docent bij Howest, benadrukt dat IT-professionals veel meer doen dan software ontwikkelen. “AI kan steeds meer taken ondersteunen of zelfs overnemen, maar bepaalt niet welk probleem moet worden opgelost, of een oplossing betrouwbaar is en hoe die verantwoord in een organisatie wordt ingezet.”

Daarvoor blijven volgens hem goed opgeleide IT-professionals essentieel. Bovendien maakt AI het steeds eenvoudiger voor mensen zonder technische achtergrond om digitale toepassingen te ontwikkelen. Maar net daardoor groeit het belang van expertise. Professionals moeten kunnen beoordelen of een toepassing betrouwbaar is, welke impact ze heeft en wanneer moet worden ingegrepen.

Meer software, andere ontwikkelaars

AI kan ook nieuwe mogelijkheden creëren voor softwareontwikkeling. Doordat applicaties sneller en goedkoper ontwikkeld kunnen worden, wordt software op maat toegankelijker voor kleinere ondernemingen.

Bij AP horen ze vanuit het werkveld dat er juist meer ontwikkelaars nodig zijn om die versnelde softwareontwikkeling in goede banen te leiden. Casal Mosteiro merkt bovendien dat het aanbod aan stageplaatsen rond AI en software opnieuw toeneemt. Dat vraagt wel een ander type ontwikkelaar. Niet iemand die alleen code schrijft, maar een professional die AI-tools kan aansturen, resultaten kritisch beoordeelt,

architecturale keuzes maakt en ervoor zorgt dat de oplossing aansluit bij de behoeften van de klant.

Ook HOGENT benadrukt het belang van brede IT-profielen. Volgens opleidingshoofd Thomas Desmedt zoeken bedrijven professionals die technische expertise combineren met systeeminzicht, integratie en beveiliging. Zonder grondige kennis van datastructuren, netwerkarchitectuur en cybersecurity kunnen ontwikkelaars de betrouwbaarheid van AI-gegenereerde oplossingen moeilijk beoordelen.

Daarbij blijven verschillende opleidingsniveaus relevant. Een graduaat bereidt studenten vooral voor op praktische en operationele IT-functies. Een professionele bachelor biedt meer verdieping in onder meer systeemarchitectuur, integratie en analyse.

De lat voor starters ligt hoger

Toch heeft de technologische evolutie ook een minder comfortabele kant. Vooral voor beginnende IT-professionals kan de arbeidsmarkt uitdagender worden.

“Het eerlijke verhaal is dat het voor starters moeilijker wordt, omdat veel instapwerk geautomatiseerd wordt”, zegt Vochten. “Net daarom leggen we zo sterk de nadruk op begrijpen en beoordelen. Een afgestudeerde die AI-output kritisch kan nakijken, heeft
een voorsprong.”

Ook PXL benadrukt dat de vraag niet is of AI programmeurs zal vervangen, maar welke programmeurs in de toekomst het verschil zullen maken. Bedrijven blijven behoefte hebben aan mensen die complexe problemen oplossen en veilige, betrouwbare toepassingen ontwikkelen.

De rode draad is duidelijk: AI vermindert het belang van sommige uitvoerende taken, maar vergroot het belang van inzicht, verantwoordelijkheid en technische expertise.

“Het eerlijke verhaal is dat het voor starters moeilijker wordt, omdat veel instapwerk geautomatiseerd wordt.”

3. Hoe AI de IT-opleiding zelf verandert

De opmars van AI verandert niet alleen de toekomstige IT-job, maar ook de manier waarop hogescholen en universiteiten studenten opleiden.

AI wordt steeds vaker geïntegreerd in het volledige ontwikkelingsproces. Studenten gebruiken tools om code te schrijven, software te testen, documentatie op te stellen en toepassingen te ontwerpen. Tegelijk verschuift de nadruk van het produceren van code naar het begrijpen, controleren en verbeteren van digitale oplossingen.

Bij HOGENT leren studenten vanaf het begin werken met AI als professionele assistent. AI-coding assistants, geautomatiseerde testgeneratie en het controleren van AI-gegenereerde code op veiligheidsrisico's worden onderdeel van het ontwikkelingsproces. “De rol van de IT-bachelor verandert van ‘uitvoerder’ naar ‘kwaliteitsbewaker en regisseur’”, zegt Desmedt.

Daarom verschuift de aandacht in het curriculum naar systeemarchitectuur, kwaliteitsborging, integratie en complex probleemoplossend denken. Studenten moeten niet alleen weten wat een tool doet, maar ook begrijpen waarom een systeem werkt.

AI als tutor, assistent of agent

KdG kiest voor een gestructureerde aanpak. De hogeschool ontwikkelde een eigen AI-leerlijn waarin elk vak een AI-label krijgt. Dat label geeft aan welke rol AI speelt: als tutor die helpt bij het leren, als assistent die taken ondersteunt of als agent die zelfstandig werk uitvoert.

Naarmate studenten verder in hun opleiding staan, krijgen ze meer ruimte om met AI-agents te werken. Tegelijk blijft de voorwaarde dat ze de resultaten kunnen uitleggen en verdedigen.

De hogeschool vernieuwt ook haar afstudeerprofielen. Naast AI & data engineer, infrastructure engineer en software engineer komen specialisaties zoals cybersecurity specialist, physical AI specialist en product owner aan bod. Daarvoor ging KdG in gesprek met tientallen bedrijven over de vaardigheden die zij de komende jaren verwachten.

Bij KU Leuven worden de bachelorprogramma’s herzien om beter op de AI-evolutie in te spelen. In een projectvak bouwen studenten zelf een systeem alsof ze een start-up runnen. Daarbij wordt volop geëxperimenteerd met vibe coding, waarbij AI code genereert op basis van instructies.

Zo probeert de universiteit de snel veranderende praktijk dichter bij het onderwijs te brengen.

Niet alleen het resultaat telt

Ook de manier waarop studenten worden beoordeeld, verandert. Bij AP Hogeschool ligt de nadruk steeds minder op het afgewerkte softwareproduct als eindresultaat. Docenten kijken vooral naar het inzicht en de kennis die studenten tijdens het ontwikkelingsproces tonen.

Dat betekent niet dat technische basiskennis minder belangrijk wordt. Integendeel: studenten moeten voldoende fundamenten beheersen om fouten in AI-gegenereerde code te herkennen en tijdig te kunnen ingrijpen.

Bij de bachelors legt AP bovendien extra nadruk op systeemdenken, architecturale keuzes en functionele analyse. Studenten moeten leren de context van een toepassing te bepalen, de ontwikkeling aan te sturen en de kwaliteit van het eindresultaat te bewaken.

Softskills worden kernvaardigheden

Naast die technische bagage winnen ook andere vaardigheden aan belang. Howest noemt onder meer communicatie, samenwerking, kritisch denken, ethiek, probleemoplossend vermogen en het omgaan met complexiteit.

Volgens de hogeschool zijn dat niet langer bijkomstige competenties, maar vormen ze steeds meer een rode draad door de opleiding. De technische basis blijft noodzakelijk, maar studenten moeten die kennis kunnen combineren met vaardigheden die AI niet zomaar kan overnemen.

Bij PXL-Digital krijgen AI en nieuwe technologieën eveneens een prominentere plaats. De hogeschool zet bovendien in op gespecialiseerde postgraduaten rond AI en cybersecurity. Daarmee speelt ze in op het groeiende belang van levenslang leren voor IT-professionals.

De veranderingen raken overigens niet alleen studenten. Ook docenten moeten hun aanpak aanpassen aan technologie die razendsnel evolueert. Zoals Vochten van KdG aangeeft, is dat voor het onderwijs zelf een grote uitdaging.

De IT’er van morgen

De zes onderwijsinstellingen schetsen uiteindelijk een vergelijkbaar toekomstbeeld. IT-professionals zullen minder tijd besteden aan routinematig programmeerwerk en meer aan het ontwerpen, integreren, controleren en beveiligen van digitale systemen.

Daarvoor blijft een stevige technische basis noodzakelijk. Maar ook kritisch denken, communiceren, samenwerken en inzicht in bedrijfsprocessen worden steeds belangrijker.

AI maakt IT studeren dus niet overbodig. De technologie verandert wel wat studenten moeten leren en wat werkgevers straks van hen verwachten. De IT’er van morgen zal niet alleen met AI moeten kunnen werken, maar vooral begrijpen wanneer die technologie goed werkt, wanneer niet en hoe ze echte meerwaarde kan creëren. “AI verandert de manier waarop we met technologie werken, maar niet de nood aan mensen die technologie begrijpen”, besluiten Irene Vanderfeesten en Johannes De Smedt van KU Leuven. “Bedrijven zoeken vandaag meer dan ooit professionals die
complexe systemen kunnen ontwerpen, data kunnen analyseren, processen kunnen verbeteren en AI-oplossingen kritisch kunnen beoordelen.”